Nằm trong khuôn khổ chương trình “Hỗ trợ Dự án chuyển đổi xanh do phụ nữ dẫn dắt (PWG)” của Tổ chức Oxfam, dự án đặt mục tiêu bảo tồn di sản thiên nhiên – văn hóa của địa phương song song với hỗ trợ, thúc đẩy sinh kế xanh, tăng quyền năng kinh tế – xã hội cho phụ nữ dân tộc thiểu số, hướng tới giảm nghèo bền vững và thích ứng biến đổi khí hậu.
Xã Lâm Thượng, tỉnh Lào Cai (Yên Bái cũ) là nơi sinh sống của hơn 4.200 hộ dân, trong đó 90% là đồng bào dân tộc thiểu số, chủ yếu là người Tày, Dao, Mường, Nùng, Sán Chay và Sán Dìu. Nơi đây nổi bật với cảnh quan núi rừng nguyên sơ cùng lối sống đậm đà bản sắc văn hoá, nhiều phong tục tập quán truyền thống của đồng bào vùng núi phía Bắc từ trang phục, lễ hội, ẩm thực đến nếp sinh hoạt vẫn được người dân duy trì đến ngày nay.
Xã Lâm Thượng mang vẻ đẹp đặc trưng của vùng núi phía Bắc với núi non, thác đổ và bạt ngàn ruộng bậc thang. (Ảnh: sưu tầm)
Dù sở hữu nhiều tài nguyên thiên nhiên và văn hóa, sinh kế chủ yếu của người dân nơi đây vẫn là nông – lâm nghiệp tự cung tự cấp với nghề trồng lúa, trồng hoa màu và khai thác gỗ. Du lịch phát triển manh mún, tự phát; kiến trúc – xây dựng có xu hướng lai tạp, bê tông hóa, tạo áp lực tiêu cực lên bản sắc văn hóa và cấu trúc cộng đồng. Đời sống người dân còn nhiều khó khăn cùng nguy cơ phát triển không bền vững. Phụ nữ, trẻ em gái chiếm tỷ lệ lớn nhưng vẫn gặp phải nhiều rào cản về kinh tế, giáo dục và tiếng nói cộng đồng.
Trước tình hình đó, sau khi tiến hành khảo sát thực địa, Trung tâm Cộng đồng Phát triển Sinh thái (ECODE) đã quyết định khởi động dự án “Lâm Thượng – Hồi sinh di sản, kết nối sinh kế xanh”. Mục tiêu của dự án bao gồm: góp phần bảo tồn và phục hồi các giá trị thiên nhiên, văn hóa truyền thống của địa phương; phát triển mô hình du lịch xanh công bằng và bền vững từ đó góp phần nâng cao quyền năng kinh tế và vị thế xã hội của nhóm phụ nữ dân tộc thiểu số; hướng tới lồng ghép nội dung phát triển sinh kế bền vững gắn với bảo tồn thiên nhiên, thích ứng biến đổi khí hậu và bình đẳng giới vào định hướng phát triển của địa phương.
Đoàn công tác của ECODE tiến hành khảo sát thực địa tại xã Lâm Thượng.
Đối tượng thụ hưởng trực tiếp là phụ nữ dân tộc thiểu số (nhóm chính), lao động địa phương trong độ tuổi từ 18 – 45, cá nhân và hộ gia đình tham gia kinh doanh, quản lý hoạt động du lịch cộng đồng, các cán bộ, thành viên hợp tác xã, hội phụ nữ,…Định hướng xuyên suốt dự án tập trung trao quyền cho cộng đồng bản địa, hướng dẫn, hỗ trợ người dân tự chủ trong sản xuất và tổ chức kinh doanh, phát triển các nhóm/cộng đồng dẫn dắt về bảo tồn di sản thiên nhiên và văn hóa, xây dựng tinh thần trách nhiệm, niềm tự hào và ý thức phát triển quê hương.
Được tài trợ bởi Tổ chức Oxfam trong khuôn khổ chương trình “Hỗ trợ các sáng kiến về chuyển đổi xanh do phụ nữ dẫn dắt” (PWG), trong năm 2026, dự án sẽ được triển khai với nhiều hoạt động nghiên cứu, đào tạo tập huấn, hỗ trợ kỹ thuật, vận hành mô hình cộng đồng,…hy vọng sẽ chung tay thay đổi diện mạo kinh tế – xã hội của xã Lâm Thượng theo hướng bền vững, tự chủ, phát huy tối đa tiềm năng tự nhiên – văn hoá của địa phương./.